Klee droomt Bach, visueel orgelspektakel

In de Walburgiskerk in Zutphen speelt Klaas Stok ‘Klee droomt Bach’ – een visueel orgelspektakel.

1747, Berlijn, Pruisen
De grote Johann Sebastian Bach bezoekt Frederik de Grote, koning van Pruisen. Frederik is een groot muziekliefhebber, speelt zelf verdienstelijk fluit en wil wel eens horen wat Bach in zijn mars heeft. Bach krijgt van hem een complex melodietje en Frederik vraagt hem hierop te improviseren op een gloednieuw instrument: de pianoforte. Lang verhaal kort: Bach is verrukt over het innovatieve instrument en Frederik de Grote even verrukt over Bachs kunsten. Bach besluit, als muzikaal presentje aan Frederik, het thema uit te werken tot wat later een van zijn monumentale muzikale nalatenschappen zou worden: het Musikalisches Opfer.

1897, Münchenbuchsee, Zwitserland
De jonge Paul Klee, groot Bach-liefhebber, twijfelt lang wat hij met zijn talenten wil. Violist worden? Of toch schilderen? Na lange tijd besluit hij voor dat laatste, en geeft hiervoor zelf zijn belangrijkste reden: ‘Dat wat aan het eind van de achttiende eeuw al was gedaan voor muziek, blijft op het terrein van de beeldende kunst hooguit hangen in een begin.’ Paul Klee besluit zich in te zetten om de schilderkunst van zijn tijd – hij leefde van 1879 tot 1940 – op hetzelfde niveau te brengen als de muziek.
Toch blijft zijn muzikaliteit een rode draad in zijn carrière. Zijn schilderijen dragen ‘barokke’ titels als ‘Rote Fuge’, ‘Polyfone Strömungen’, ‘Alter Klang’ en ‘Pastorale (Rhythmen)’, titels die direct verwijzen naar muzikale vormen en structuren. En in werken als ‘Im Bachschen Stil’ uit 1919 verwijst hij zelfs letterlijk naar zijn grote muzikale held Johann Sebastian Bach.

2023, Amsterdam, Nederland
Deze rode draad – de connectie tussen beeldende kunst en muziek – inspireert musicus en beeldend kunstenaar Johan Luijmes tot ‘Klee droomt Bach’. Samen met videokunstenaar Marcel Wierckx en musicus/organisator Peter Ouwerkerk ontwikkelt hij een spectaculaire performance waarin de eeuwenoude wens om muziek en beeldende kunst met elkaar te verenigen nieuw leven wordt ingeblazen, met poëzie en artificiële intelligentie als twee extra, verrassende ingrediënten.

Tijdens de voorstelling klinkt live op het orgel muziek van Johann Sebastian Bach, waaronder delen uit Bachs Musikalisches Opfer. Tegelijkertijd worden fascinerende beelden zichtbaar, gebaseerd op schilderijen van Paul Klee, die letterlijk tot leven komen op en rond het front van het orgel. Het resultaat is een kleurrijk concert, gepresenteerd als een polyfone compositie waarin muziek, beeld en woord samenvloeien.
Tussen de composities van Bach klinkt nog een derde laag: een door artificiële intelligentie gegenereerde soundscape die de werken met elkaar verbindt en het concert tot één doorlopend geheel maakt. Daarnaast worden twee nieuwe composities uitgevoerd: een soundscape op basis van het gedicht ‘De stilte van de wereld voor Bach’ van Lars Gustafsson en een nieuwe audiovisuele compositie voor orgel, gecreëerd met behulp van AI-technieken. Marcel Wierckx, die internationaal geldt als een pionier in de toepassing van deze technologieën binnen audiovisuele kunst, ontwierp en verzorgt tijdens de voorstelling het live geprojecteerde beeld en de soundscapes.

Toegang: € 25,- (voorverkoop en in de kerk), jeugd t/m 18 jaar (voorverkoop en in de kerk) € 10,- Kaartverkoop via deze link.