Langs kerken in het Land van Cuijk
Het excursiedoel op 30 mei is de Brabantse fusiegemeente Land van Cuijk, waartoe ook de oude heerlijkheid Boxmeer behoort. Het Cuijkse deel van het gebied was een groot deel van de vijftiende eeuw in bezit van de hertog van Gelre. De kerken van Cuijk, Oeffelt, Boxmeer en Sambeek bieden een rijk palet aan bouwstijlen. We komen onder andere de in Nederland zeldzame barok tegen. Naast de architectuur zijn zeker ook de interieurs van de kerken het bekijken waard.
We lunchen in het aan de Maas gelegen Veerhuis te Oeffelt na een rit door de uiterwaarden met het Maasheggenlandschap, een Unesco biosfeer reservaat met meidoorn- en sleedoornheggen, die juist in het voorjaar op hun mooist zijn. De bus vertrekt vanaf station Cuijk.
Cuijk
De Martinuskerk staat op een al in de Romeinse tijd bewoonde plek. Cuijk (Ceuclum) was een belangrijke plaats op de weg van Tongeren naar Nijmegen, met een castellum en een oversteek van de Maas via een stenen brug. Van de rond 1500 gebouwde gotische kerk is alleen de toren nog over.
De rest van de kerk is afgebroken, waarna in 1911-1913 een nieuwe kerk tot stand is gekomen naar ontwerp van architect C.J.H. Franssen. Het ensemble van de middeleeuwse toren met de neogotische kruisbasiliek met haar twee westtorens, domineert het silhouet van Cuijk.
Oeffelt
Deze plaats stond lang bekend als de plek waar Pierre Cuypers zijn eerste kerk bouwde. Inmiddels heeft Kranenburg met de Heilige-Antonius-van-Paduakerk dat stokje overgenomen. De Sint-Salvatorkerk in Oeffelt is verwoest in de Tweede Wereldoorlog. Alleen het oude catechismushuisje is nog over, in 2015 herbestemd als urnenkapel.
De huidige kerk is ontworpen door Nico van der Laan. De in 1954 met mergelstenen gebouwde kerk met losse ronde toren lijkt sprekend op de zesde-eeuwse Sant’Apolilinare in Classe, dicht bij Ravenna in Italië. Modern is, dat beton is toegepast en dat de ramen vierkant zijn.
Boxmeer
De oudste delen van het karmelietenklooster dateren uit 1653. De naastgelegen Sint-Petruskerk was zowel klooster- als parochiekerk. Na oorlogsverwoesting is de kerk in 1950-1952 heropgebouwd naar plannen van H.W. Valk. Diens kenmerkend materiaalgebruik is goed te herkennen. De kerk is gebouwd met grote semi-kloostermoppen en vertoont in het interieur schoon metselwerk. De belangrijkste interieurstukken zijn in de oorlog bijtijds in veiligheid gebracht. Daaraan danken we dat achter in de kerk een monumentaal oxaal met renaissance ornamenten en heiligenbeelden staat, uit 1634-1637. Onder de kerk zijn de fundamenten van de laatgotische en oudere voorgangers nog zichtbaar.
Een barokke zeskantige kapel gewijd aan Sint-Rochus staat in het centrum aan een inmiddels druk kruispunt. Iets buiten de kern aan de Veerstraat staat de barokke Nepomukkapel, nu in gebruik bij de plaatselijke historische vereniging, maar nog wel met barok altaar. Hier staat ook het voormalige kasteel van Boxmeer. Een deel is zeventiende-eeuws. Het derde interessante gebouw op deze plek is de eenvoudige, vroegnegentiende-eeuwse protestantse kerk met pastorie en historisch bijzonder kerkhof.
Sambeek
Van de middeleeuwse Sint-Jan de Doperkerk is na de oorlog alleen de majestueuze toren behouden gebleven. De ernaast gelegen alweer gesloten wederopbouwkerk van E. Nijsten uit 1953 is een buurthuis geworden.