Op pad met …
In deze rubriek bezoeken we culturele activiteiten in kerken door heel Gelderland. Deze keer ging Gerton, redactielid van Venster, mee met de najaarsexcursie naar kerken in de Over-Betuwe.
De rit in een volle touringcar met gelijkgestemden door een klein stukje Gelderland voelde als een schoolreisje. De enthousiaste kerkliefhebbers kregen tijdens de excursie een prachtig staaltje lokaal religieus erfgoed te zien. Tijdens de transits van de ene naar de andere kerk gaan de gesprekken in de bus vooral over de details die we in de vorige kerk gezien hadden en wat tot nu toe het mooiste monument van de dag was. Aan het eind van de dag is dat laatste voor mij wel duidelijk; de oude protestante kerk in Gendt. Of althans, wat daar nu nog van over is.
Het is heel apart dat in Gendt de twee kerkgebouwen allebei van het middenschip ontdaan zijn. Net als bij de Domkerk in Utrecht staan de torens en wat resteert van de kerkgebouwen gescheiden van elkaar. Bij de Martinuskerk uit 1952 is dat, omdat nagenoeg de hele kerk opgeofferd is aan moderne woonappartementen. En bij het protestantse kerkje, waarvan de oudste delen al uit de twaalfde eeuw stammen, is in de loop der eeuwen van alles bijgebouwd en afgebroken. Wat vandaag de dag resteert, is een torenpoort naar een ommuurd gedeelte. In het kleine kerkgebouwtje daalt een serene rust over je neer, met strijkend zonlicht, een grijsgroen gewelf als hemel en achter de hoge ramen voorbijrazende fietsers op de dijk. Prachtig!
Aan het begin van onze tour door dit zuidelijke gedeelte van Gelderland ervoeren we in de Hervormde Kerk in Lent iets vergelijkbaars. Achter de witte gevel en toren, met eenvoudig negentiende-eeuws karakter, huist een kerkgebouwtje waarvan de oorsprong teruggaat tot de twaalfde eeuw. Nu zijn alleen nog in de hoeken van de kerkzaal enkele nissen te zien die de oudste bakstenen architectuur tonen. Al het andere authentieke is na branden, plunderingen en restauraties verdwenen, maar de sfeer is er nog steeds verstild.
Iets noordelijker in Lent hebben we de katholieke Maria Geboortekerk bewonderd. De hoge smalle toren staat rank als een raket langs de drukke vierbaansweg. Voordat de zijbeuken aangebouwd werden zal het complex in zijn geheel een zeer slanke verschijning zijn geweest. Binnenin is het zinderend katholiek. Alle ribgewelf-contouren zijn als met rode markeerstiften geaccentueerd, waardoor trouwe kerkbezoekers zich meteen thuis zullen voelen.
Tussen de dubbele kerkbezoeken in Lent en in Gendt deden we ook nog Huissen aan, voor een heerlijke lunch en een bezoek aan de Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming. Op de plaats waar vanaf 1313 de door WOII-oorlogsgeweld verwoeste stadskerk stond, is in de wederopbouwperiode een ware basiliek neergezet. Deze nog erg actieve kerk met een brede, hoge middenpartij, de houten dakconstructie in het zicht en een halfronde apsis zou in Byzantium niet hebben misstaan. Hoewel de vele kunstwerken uit de vorige eeuw, waaronder erg mooie door Joan Colette gebrandschilderde ramen, zijn jeugdigheid verraden.
Zo zie je maar, met vaak eeuwenoude details en verhalen verrast ieder kerkgebouw je telkens weer. In het voorjaar van 2027 wordt de volgende excursie georganiseerd. Houd hiervoor de agenda van Gelderse Kerken in de gaten of meld je hier aan voor de nieuwsbrief.